Home
Prehistorie - Oudheid
Middeleeuwen - Vroeg moderne tijd
Wereldoorlog I - Wereldoorlog II
Koude Oorlog - Nu
Deze speren, gevonden in Schöningen 📖, behoren tot de oudste volledig bewaard gebleven houten wapens uit de menselijke geschiedenis. [I]
Prehistorie
Prehistorie
Sporen uit de oudheid tonen aan
dat de mens al vroeg wapens maakte. Zo zijn er vuistbijlen, pijlpunten, speren en zelfs katapults teruggevonden.
Maar omdat er geen geschreven documenten over oorlog in de prehistorie bestaan, is niet met zekerheid te zeggen of deze werktuigen
(stelselmatig) als wapen werden ingezet bij conflicten tussen stammen en volkeren. Het is aannemelijk dat een belangrijk deel van de innovatie(s) werden ingezet voor de jacht en de bereiding van voedsel. [1][2]
Innovaties in de prehistorie hebben vooral gezorgd voor betere gereedschappen waarmee
- Mensen beter konden jagen.
- Mensen zichzelf beter konden beschermen tegen andere stammen of roofdieren.
- Mensen beter en efficienter het land konden bewerken.
De vuistbijl was het meest
multifunctionele gereedschap van onze voorouders. [VII]
Oudheid
Statenoorlog Sumer-Elam (2700 v.C)
De staten Sumer en Elam
Sumer is een van de oudste beschavingen ter wereld.
Gelegen rond de Eufraat en de Tigris, in het Zuid-Westen van Mesopotamië (het huidige Irak).
Elam was een streek in wat we tegenwoordig Iran noemen. Het gebied lag langs de Perzische Golf
hebben vele conflicten met elkaar gevoerd. Veel van die conflicten vonden nog eerder plaats dan de Statenoorlog Sumer-Elam,
maar worden alleen niet gerekend als de eerst gedocumenteerde oorlog. Deze conflicten waren namelijk vooral kleinschalig, bestaande
uit kleinere groepen met simpele wapens.
Vanwege die kleinschaligheid voldeden ze niet aan de eigenschappen van oorlog.
Toen de Statenoorlog Sumer-Elam uitbrak,
vocht bijna het hele land mee en werd er gebruik gemaakt van 'geavanceerde' wapens zoals schilden en zwaarden.
Een deel van de gebruikte wapens, uitrustingen en strategieën is bekend. Zo zijn er ijzeren helmen gevonden in de regio van Elam die stammen uit 2500 v.Chr.
Samen met andere archeologische vondsten van zowel sikkels, bijlen, messen, als zwaarden en werpsperen, zijn er ook verhalen gevonden waaruit blijkt dat
Sumer gebruik maakte van strategische oorlogsvoering: strijdwagens en
militaire eenheden
Militaire eenheden vind je in een georganiseerde krijgsmacht. Het houdt in dat het leger een duidelijke structuur kent, met een heldere organisatie.
Losse groepen (eenheden) voor losse taken.
, Sumer maakte er als eerste gebruik van.
Toch blijkt het lastig om te achterhalen welke ontwikkelingen er precies zijn geweest. Verslagen over oorlogsvoering in het oude Mesopotamië zijn weliswaar vastgelegd op
kleitabletten, echter veel van de verhalen zijn aangevuld en gemengd met mythes en legendes. [3][4]
Innovaties in de oudheid hebben vooral gezorgd voor
- Betere defensieve middelen, denk aan schilden en helmen.
- Betere offensieve middelen, denk aan werpsperen waardoor vijanden van grotere afstand aangevallen konden worden.
- Ontwikkeling van strategieën rondom oorlogvoering.
Op de 'Sumerian Kinglist' staat het Sumerische leven beschreven. [II]
Het eerste professionele leger, bestaand uit duizenden soldaten
Een nieuwe structuur
Anders dan de Elamieten, trainden en organiseerden de Sumeriërs hun soldaten in kleine eenheden en formaties. In plaats van alleen ijzeren zwaarden, gebruikten ze ook bronzen zwaarden, messen en schilden. Verder maakte Sumer ook gebruik van sikkels, bijlen, messen, zwaarden, speren en knotsen. Deze wapens werden niet alleen gebruikt door voetsoldaten, ze waren eveneens de eerste keuze van soldaten in strijdwagens. Deze strijdwagens werden getrokken door vier ezels. De ene soldaat bestuurde de ezels terwijl de andere soldaat zijn speer gebruikte om Elamietenkebab te maken.
Er zijn drie losse eenheden die Sumer naast de hoofdtroepen gebruikte:
- de Shub-Lugal
- de Niksum
- de Nim
De Niksum stond achteraan op het slagveld. Haar taak was om ervoor te zorgen dat er geen vijanden bij het thuisland konden komen. Daarnaast had zij nog een tweede taak: zij rekruteerde soldaten uit andere plaatsen. Deze eenheid was de grootste van de drie speciale eenheden, tot wel 5000 man per stadsstaat.
De Nim is te vergelijken met de hedendaagse lichte infanterie, haar taak was om frequente onverwachte aanvallen te plegen op de vijandige linie om die te verzwakken. Zij verstoorde vijandige goederentoevoer en plannen door verrassingsaanvallen te plegen.
Elke eenheid bestond uit meerdere kleine groepen, genaamd Nu-Banda, van ongeveer 100 man.
Sumerische oorlogvoering, waarbij een leger werd opgedeeld in kleinere divisies, is de blauwdruk geweest voor alle oorlogen daarna tot en met het heden. [3][4]
De Gallische oorlog (58-51 v.C)
De Romeinen waren een vernuftig volk, ze waren in bezit van een zeer gecoördineerd leger en hadden veel interesse in de grond van anderen.
Onder Caesar, een mannetje met grootheidswaanzin, had het Romeinse legioen de beste vechtmachine die de mens tot dan toe had gezien.
Er was ruimte voor ieders individuele sterke punten: er was een plaats voor intelligentie evenals voor pure kracht.
Door de Romeinse tegenstanders werd het legioen gevreesd vanwege zijn grootte en snelheid. Toch was de felheid van zijn soldaten Caesars grootste troef.
Het leger beschikte weliswaar over lichtbewapende troepen en cavalerie, maar vooral belangrijk waren de vele aanwezige veteranen op wie Caesar altijd kon vertrouwen.
Het Romeinse legioen was zeer bedreven in de belegering van steden en waren ondertussen ook in bezit van de beste artillerie van die tijd.
Met hun zeer succesvolle leger hebben de Romeinen erg veel oorlogen gevoerd. Maar uit al die oorlogen, is de oorlog die Caesar heeft gevoerd met de Galliërs waarschijnlijk wel de bekendste.
Maar in hun glorieuze expansiedrang zaten zij met meerdere logistieke problemen die iedereen die het oude ongeciviliseerde Europa zou willen overnemen, zou ervaren.
Met zoveel soldaten heb je ook veel goederen nodig. Deze goederen zullen, net als de soldaten zelf, dwars door honderden kilometers bos vervoerd moeten worden.
Spullen versjouwen door modder en over oneffen ondergronden is natuurlijk niet de meest efficiënte manier. Gelukkig hadden die geniale Romeinen daar thuis al een oplossing voor gevonden: infrastructuur.
De aanleg van wegen en viaducten bracht de oorlog in een stroomversnelling:
- Troepen, grotere hoeveelheden materieel, maar ook boodschappen konden sneller vervoerd worden.
En niet alleen bij droog weer, maar het hele jaar. - Er was ineens meer vraag naar karren om nog makkelijker materiaal te verplaatsen.
- Er werden rustplaatsen aangelegd zodat soldaten konden rusten en/of er van paard gewisseld kon worden.
- Bovendien waren simpelweg minder soldaten nodig om een stuk land te beheersen.
Oorlog voeren veranderde en nadat de Romeinen waren vertrokken werden hun ontwikkelingen niet alleen voor oorlog gebruikt. Ook tegenwoordig gebruiken wij nog steeds vernuftigheden die toen zijn bedacht.
[5][6]
Innovaties in de gallische oorlog hebben vooral gezorgd voor
- Betere infrastructuur (verharde wegen) waardoor troepen en materiaal zich snel kon verplaatsen.
- Realisatie van bruggen zodat men niet langer afhankelijk was van doorwaadbare plekken in een rivier. Dit stimuleerde uiteindelijk ook de handel.
- Riolering, wat uiteindelijk een groot voordeel was voor de volksgezondheid.
- Het Latijnse alfabet. Romeinen waren ijverige schrijvers, het alfabet werd door het hele romeinse rijk verspreid.
Innovatie dankzij
de Romeinen:
toverdrank!
Romeinse sporen: Circus Maximus [III], Stadio Palatio Rome [IV]
Alle wegen leiden van Rome
Praktische problemen
Over een weg natuurlijk!
Dit dachten de Romeinen ook. Als je duizenden troepen vaak over grote afstanden wilt verplaatsen, is het veel sneller om ze niet elke keer door het bos te laten struinen. De oplossing hiervoor is dan natuurlijk om op de route wegen aan te laten leggen door zwaar onderbetaalde werknemers. Hoewel deze wegen niet op de meest humane manier zijn aangelegd en hoewel ze alleen waren gemaakt om elders iemand aan een zwaard te rijgen, zijn Romeinse wegen misschien wel een van de belangrijkste innovaties ooit.
En wat als je troepen over water wilt verplaatsen?
Dan bouw je natuurlijk een weg op wat herhalende bogen en noem je het een viaduct.
Maar maak je de bogen specifiek voor een specifiek obstakel of herhalen de bogen niet, dan heet het een brug. Volgens deze logica is een viaduct een brug, maar een brug geen viaduct. Hoe ze dan ook mogen heten, bruggen en viaducten zijn na de Gallische oorlogen verspreid over de hele wereld en zijn tegenwoordig een van de meest populaire manieren om iets over iets anders te verplaatsen. Je kunt ze zelfs over wegen (en andere viaducten) heen bouwen, als je hier maar niet in doordraait...
En wat als je water over de troepen wilt verplaatsen?
Dan bouw je natuurlijk een aflopende waterbaan op wat herhalende bogen en noem je het een aquaduct.
In plaats van gewoon hun water uit de kraan te halen, haalden die malle Romeinen hun water helemaal van een of meer plaatsen verderop. Als je dit doet, dan heb je natuurlijk een brug voor je water nodig. Dit is waarvoor aquaducten zijn gebouwd. Tegenwoordig hebben we vloeibare dinosaurussen, ook wel aardolie genoemd, die we (na bewerking) in de fik steken om elektriciteit op te wekken. Omdat we met deze elektriciteit ons water tegen de zwaartekracht in kunnen pompen en dus niet alleen de hulp van zwaartekracht hebben om ons water te verplaatsen, zijn aquaducten in de moderne tijd niet meer zo populair.
Toch waren de Romeinen nog steeds niet klaar met hun genialiteit. Ze hebben de eerste maatstaf voor afstand bedacht, die ze vervolgens weer langs hun wegen hebben aangegeven met mijlpalen. Bij elke Romeinse mijl stond een mijlpaal. Een Romeinse mijl bestond uit duizend passen, één pas bestond vervolgens weer uit twee stappen van een gemiddelde Romein. In hedendaagse afstanden is een Romeinse mijl gelijk aan ongeveer 1478 meter. (Het feit dat de mijl eerder bestond dan de meter zullen de Amerikanen wel gebruiken om te bewijzen dat hun imperiale systeem beter is dan het metrische, maar een Amerikaanse mijl is met 1609 meter niet eens gelijk aan een Romeinse mijl.) Tot slot waren de Romeinen niet de grootste fan van stank in de straten van Rome en in de steden van het ongeciviliseerde Frankrijk, dus bedachten zij ook nog eens het hedendaagse riool. [7]
Van riolering en wegenkaarten tot aquaducten en complexe wegennetwerken. Tegenwoordig gebruiken wij ongeveer alles wat de Romeinen tijdens hun veroveringstochten hebben bedacht. Kennelijk waren die Romeinen best wel slim. Ze verbreidden hun kennis via de wegen die ze zelf hadden aangelegd. Misschien zelfs van Europa via via naar Azie. Wellicht is het toch maar goed dat die Romeinen zo hebberig waren...