Home
Prehistorie - Oudheid
Middeleeuwen - Vroeg moderne tijd
Wereldoorlog I - Wereldoorlog II
Koude Oorlog - Nu
SR-71 Blackbird. [I]
Koude Oorlog
De Koude Oorlog (1945-1991)
De Koude Oorlog was geen echte oorlog, maar eigenlijk een wapenwedloop.
Na het einde van de Tweede Wereldoorlog was er veel spanning tussen de Verenigde Staten en de Sovjet Unie, voornamelijk vanwege ideologische
tegenstellingen tussen het kapitalisme en het communisme.
De Verenigde Staten wilden een wereldorde gebaseerd op democratische principes en vrije markten, terwijl de Sovjet-Unie streefde naar de uitbreiding van het communisme.
Deze spanningen waren niet nieuw, tijdens de Tweede Wereldoorlog bestonden ze al. Na de oorlog was er alleen geen gemeenschappelijke vijand meer, waardoor de ideeën over wereldorde uiteenliepen.
Omdat beide partijen niet achter wilde lopen op de andere partij als er uiteindelijk wel strijd uit zou breken, begon de grootste wapenwedloop ooit.
Zowel de Verenigde Staten als de Sovjet-Unie investeerden enorm veel in hun legers en probeerden voortdurend meer en betere wapens te produceren dan hun tegenstander.
Het grootste voorbeeld van deze wapenwedloop werd zichtbaar in de ontwikkeling van steeds krachtigere nucleaire wapens.
Omdat beide partijen de andere partij wilde overtreffen, leidde dit tot een situatie waarin beide landen genoeg kernwapens hadden om elkaar vele malen volledig weg te vagen.
Dit stond bekend als Mutual Assured Destruction (MAD), oftewel dat een van de partijen al zijn kernwapens afvuurt en zo de andere partij en zichzelf, door de tegenreactie van de vijand, vernietigt.
Hierdoor - hoewel de voortdurende verbetering van wapens de spanningen vergrootte - zorgde de angst voor een allesverwoestende kernoorlog er ook voor dat beide supermachten een direct militair conflict probeerde te voorkomen.
De koude oorlog kort samengevat
- De ruimtevaart heeft zich razendsnel ontwikkeld. De zogeheten 'spacerace' tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie heeft geleid tot satellieten, bemande ruimtevaart en uiteindelijk technologieën zoals GPS.
- Kernwapens en rakettechnologie zijn enorm verbeterd. Intercontinentale ballistische raketten (ICBM's) maakten het mogelijk om doelen over de hele wereld binnen 30 minuten te vernietigen.
- Computers en elektronica zijn enorm veel ontwikkeld. Militaire benodigdheden zoals berekeningen, communicatie en detectie hebben de opkomst van moderne computers veroorzaakt.
- Verkenningssatellieten en spionagetechnologieën zijn ontwikkeld. Hierdoor konden landen vijandelijke activiteiten observeren zonder direct militair contact of gevaar.
- Vliegtuigen met straalmotoren werden sneller en geavanceerder. De ontwikkeling van supersonische vliegtuigen veranderde zowel de militaire als de burgerluchtvaart.
- Luchtverdediging en raketafweersystemen zijn uitgebreid. Nieuwe radar- en raketsystemen hebben het mogelijk gemaakt om vliegtuigen en raketten op grote afstand, buiten visueel bereik, te detecteren en te onderscheppen.
- Elektronische oorlogsvoering heeft een grotere rol gekregen. Jamming, afluistertechnieken en elektronische detectiesystemen werden steeds belangrijker op het slagveld.
- Het internet is indirect ontstaan uit militaire onderzoeksprojecten. Netwerken zoals ARPANET vormden de basis voor het moderne internet. [12]
- Precisiewapens zijn verder ontwikkeld. Geleide raketten en slimme munitie maakten aanvallen nauwkeuriger en effectiever.
- De militaire concurrentie tussen Oost en West heeft technologische innovatie versneld. Veel technologieën uit de Koude Oorlog vonden later hun weg naar de civiele maatschappij, technologieën zoals satelliet navigatie, communicatietechnologie en computers.
Propaganda
Naast de inzet van technologie werd ook (over en weer) gebruik gemaakt van propaganda als middel om burgers te beïnvloeden. (Voor dit onderzoek gaat dit te ver, toch is het een belangrijk middel dat onder andere door de CIA is ingezet, bijvoorbeeld om de inwoners van Rusland te beïnvloeden.) Meer informatie is te vinden via onderstaande URL's:
- Hoe de CIA het verhaal van Dr. Zhivago heeft gebruikt als 'literair' wapen.
- Welke hand heeft de CIA gehad in 'Wind of Change' van The Scorpions.
Vietnamoorlog (1955-1975)
Ondanks het feit dat een direct conflict tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie niet gewild was door een van de twee supermachten,
zijn er wel conflicten geweest waarin ze tegenover elkaar hebben gestaan. Deze conflicten hebben de wapenwedloop - vooral de non-nucleaire wapenwedloop - nog meer versneld.
De Vietnamoorlog is het langste conflict waarin de twee supermachten tegenover elkaar stonden. Niet omdat ze zelf met elkaar in conflict waren,
maar omdat Noord- en Zuid Vietnam oorlog voerden. Het Noorden werd hierbij gesteund door de Sovjet-Unie en het Zuiden door de Verenigde Staten.
Omdat er twee grootmachten bij de oorlog betrokken waren, heeft de Vietnamoorlog mogelijk meer militaire innovaties voortgebracht dan enig ander conflict tijdens de Koude Oorlog.
Tijdens de Vietnamoorlog zijn er veel nieuwe technologieën en militaire tactieken ontwikkeld en getest. Helikopters werden veelvuldig voor militaire doeleinden gebruikt,
wat de manier van oorlogvoering hervormde.
Troepen konden bijvoorbeeld sneller verplaatst, bevoorraad of geëvacueerd worden. Dankzij deze verbeterde logistiek kon het leger in het algemeen vlotter kon opereren.
Daarnaast werden nieuwe communicatie- en sensorsystemen ingezet. Hierdoor waren vijandelijke acties beter te volgen en kwam het leger minder vaak voor verrassingen te staan.
Precisiewapens, grond- en luchtgericht werden in deze oorlog zeer populair door de toegenomen hoeveelheid luchtverkeer en de moeilijkheden die
gepantserde grondtroepen
Gepantserde grondtroepen zijn militaire eenheden die gebruikmaken van zwaar bepantserde voertuigen, zoals tanks en pantserinfanterievoertuigen.
Deze voertuigen beschermen soldaten voor vijandelijk vuur en maken snel terrein veroveren en/of verdedigingen mogelijk.
Een gepantserde divisie bestaat uit meerdere van zulke eenheden en vormt een belangrijke aanvalsmacht van een leger.
ondervonden
vanwege het lastig begaanbare terrein van Vietnam.
De Vietnamoorlog leerde de betrokken partijen veel over guerrillaoorlogvoering. Het Noord-Vietnamese leger en Vietcong maakten vaak gebruik van verrassingsaanvallen en hinderlagen.
Omdat de oorlog zich afspeelde op vaak afgelegen en ontoegankelijke gebieden werd de opsporing van mensen en materieel steeds belangrijker.
Gevolg:
- Helikopters werden belangrijk, maar ook de daaraan gekoppelde mobiele medische zorg en transport
- Radarontwikkeling ging sneller. De reikwijdte van radarsysteem werd enorm verbeterd, maar apparatuur werd ook kleiner waardoor deze bijvoorbeeld ook in vliegtuigen toegepast kon worden. Hierdoor kon ook de burgerluchtvaart enorm groeien.
- Elektronische oorlogsvoering en detectiesystemen speelde een steeds grotere rol.
- Precisiebombardementen en geleide munitie werden ontwikkeld. Dit heeft gezorgd voor minder burgerslachtoffers en andere 'collateral damage'. Maar dit heeft ook gezorgd voor andere strategiën. Belangrijke infastructuur zoals bruggen en energiecentrales, konden heel gericht uitgeschakeld worden.
- Verbeterde communicatiesystemen tussen grondtroepen en luchtmacht wat een enorme verbetering was voor de tactische oorlogvoering.
- Uitbreiding nachtzicht- en sensortechnologie. Hierdoor konden vijanden op grote afstand en vroegtijdig gedetecteerd worden.
- Verbetering straalmotoren leidde tot snelle jachtvliegtuigen met geleide munitie
Ten tijde van de Koude Oorlog werden er in Nederland, verspreid over het land, torens gebouwd.
Omdat laagvliegende vliegtuigen niet door de radar werden opgemerkt, bouwde men
uitkijkposten ('luchtwachttorens') vanwaar uitgekeken werd naar Russische vliegtuigen.
Dit restant uit de Koude Oorlog is te vinden in het Drentse Echten. [IV]
Deze U461 werd door het Russische leger gebruikt om de Noordelijke helft van de Atlantische oceaan in de gaten te houden.[V]
Het eerste internet
ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network) is in 1969 ontwikkeld door het Amerikaanse ministerie van Defensie tijdens de Koude Oorlog.
Het netwerk zorgde ervoor dat informatie snel uitgewisseld kon worden met verbonden computers van universiteiten,
onderzoeksinstellingen en militaire organisaties.
Meer over ARPANET
ARPANET maakte gebruik van packet switching, een techniek waarbij gegevens in kleine pakketjes worden verzonden. Het verhaal gaat (ging)
dat deze technologie ook gebruikt kan worden tijdens een nucleaire aanval waarbij een deel van de infrastructuur wordt geraakt. Door de packet
switching technologie wordt altijd een weg gevonden van verzender naar ontvanger.
Dit systeem (TCP/IP) heeft later de basis voor het internet, zoals we dat vandaag kennen, gevormd. [VII]
De kwaliteiten van dit spionagevliegtuig dreef de Russische tegenstanders tot waanzin
Onvernietigbare Blackbird
Toch, omdat de Russische luchtafweer rond die tijd vrij simpel was, koos men ervoor om alsnog bewust de grenzen van de Sovjet-Unie te schenden en werd er onderzoek gedaan naar een toestel dat langdurig op meer dan 20 km hoogte kon vliegen. Op die hoogte zou het toestel onbereikbaar zijn voor de Russische jachtvliegtuigen en luchtdoelraketten uit die tijd.
In 1956 werd door Lockheed de U-2 Dragonlady ontwikkeld. Deze vliegtuigen waren niet snel of onzichtbaar voor de radar. Ze hadden alleen één voordeel: op deze hoogte vlogen ze te hoog voor Russische interceptors en raketten. De Amerikaanse president Eisenhower was er zelfs van overtuigd dat de radar van de Sovjets de U-2 niet eens kon zien.
Al gauw bleek dat de Amerikanen het fout hadden. Sinds het begin hadden de Sovjets alle U-2's gevolgd en het was alleen een kwestie van tijd voor ze er een uit de lucht konden schieten.
Enkel hoog vliegen was niet genoeg. Dus al voor dat U-2's actief werden ingezet, waren er plannen voor vervanging.
Maar 'onvernietigbaar' vereiste een combinatie van hoge snelheid, hoogte en stealth.
Dit leidde tot het experimenteren met allemaal verschillende ideeën, waarvan de meeste eigenlijk zo een beetje raketten waren.
In 1959 werden de makers van de U-2 - Lockheed - gekozen voor het maken van zijn vervanger.
In dezelfde tijd bleef de U-2 over de Sovjet-Unie vliegen. Maar niet heel lang. In de lente van 1960 had een Sovjet surface-to-air raket er eindelijk een neer weten te halen en er was snel een vervanging nodig. In 1966 werd deze vervanger officeel door het leger in gebruik genomen.
Wat Lockheed heeft gecreeërd, is anders dan elk ander vliegtuig ooit gemaakt. Een vliegtuig, dat 60 jaar na zijn eerste vlucht, nog steeds het snelste lucht ademende vliegtuig ooit is.
Mustard (inhoudelijke content creator): "In the midst of the Cold War, two MiG-25's race to intercept the threat along the Soviet border. They're the fastest interceptors ever built. And if they really push their engines they can reach an incredible Mach 3.2...
But its not enough, because what they are chasing can outrun and outclimb any threat. A plane engineered to be invulnerable."
De SR-71 Blackbird.
De Blackbird kon vliegen met een snelheid van Mach 3.3 op een hoogte van 85000 voet, bijna op de rand van de ruimte. En het indrukwekkendste: hij kon dit urenlang volhouden. Hoewel de MiG-25 wel Mach 3.2 kon vliegen, kon hij dit maar heel kort volhouden en ging het vaak ten koste van zijn motoren. De SR-71 kon hoger en sneller vliegen zonder een van deze problemen te ervaren.
Om dit voor elkaar te krijgen moest Lockheed alles heroverwegen.
Om Mach 3.3 te kunnen vliegen gebruikten ze zogeheten 'Turbo-Ram Jets', tot Mach 2.0 werkten ze als standaard straalmotoren. Boven Mach 2.0 werkten ze als 'Ramjets', de inlet-cone verplaatste zich dan om zo lucht direct de naverbrander in kunnen te sturen, wat zorgde voor een hogere snelheid.
Op snelheden boven Mach 3.0 verhitte de romp van de Blackbird tot meer dan 260 graden Celsius, heet genoeg om standaard aluminium vliegtuigrompen te laten smelten. De romp was daarom voor 92% gemaakt uit titanium. Grappig: titanium uit de Sovjet-Unie.
De vorm deed meer dan alleen de hoeveelheid UFO-meldingen verhogen. Samen met de speciale radarabsorberende verf, die de Blackbird zijn naam gaf, zorgde de vorm van de romp voor een enorme vermindering in zijn radar signatuur.
Na succesvolle tests boven Korea en Vietnam, waar ze onsuccesvol beschoten waren door meer dan 800 surface-to-air raketten, zijn ze ingezet op de grens van de Sovjet Unie. Hier konden ze met hun opzij kijkende radars en camera's honderden kilometers het land in kijken.
Dat frustreerde de Sovjets. De uit de Sovjet Unie gevluchte Sovjet MiG-25
piloot, Viktor Ivanovich Belenko, heeft later de Russische frustratie over mislukte pogingen om de SR-71 uit de lucht te schieten gedeeld.
De MiG's konden met snelheden van Mach 3.0+ vliegen, maar alleen een paar minuten lang. Niet urenlang zoals de Blackbird. Noch konden ze ver genoeg klimmen om de hoogte van de SR-71 te bereiken. Ook hun R-40 langeafstand raketten hadden niet de geleiding die nodig was om de Blackbird te kunnen raken.Jarenlang waren de Blackbirds onvernietigbaar, ze konden sneller en hoger vliegen dan alle mogelijke vijanden.
Toch, in 1980, waren er radarsystemen en raketsystemen die mogelijk goed genoeg zouden zijn om een SR-71 te raken. Maar vooralsnog waren die niet het grootste gevaar voor de Blackbird; dat was het vliegtuig zelf. Nooit is er een Blackbird neergeschoten, maar een derde van alle SR-71's zijn vernietigd in ongelukken. Ook kostte het (in het geld van die tijd) 300 miljoen dollar per Blackbird per jaar om ze operationeel te houden. Deze factoren, samen met de opkomst van drones en satellieten, zorgde ervoor dat ze niet meer nodig waren. In 1998 stopten ze officieel met hun dienst in het leger. NASA bleef ze nog een tijd gebruiken voor tests, maar vandaag de dag zijn er nul operationeel.
In zijn tijd heeft de SR-71 veel snelheid- en hoogterecords verkregen, waaronder de vlucht van Londen naar New York in 1974 (1 uur, 54 minuten, 56 seconden) en snelheden van meer dan Mach 3,3 als luchtademend vliegtuig met een hoogterecord van 85069 voet in 1976. Tijdens zijn carrière zijn er, de CIA versies niet meegerekend, 32 stuks gebouwd voor het leger, waarvan er 12 bij ongelukken verloren gingen, maar geen enkele door vijandelijke acties. [12][IX]
F4 Phantom II, vliegend over Vietnam. [VIII] - Verwachtingen Sovjet luchtafweersysteem.
Moderne Oorlogen
Golfoorlog (1990-1991)
De Golfoorlog begon op 2 augustus 1990, toen Irak onder leiding van president Saddam Hoessein het buurland Koeweit binnenviel (Operation Desert Shield).
Op 17 januari, 1991, begon aanval 'Operation Desert Storm' met een grootschalige luchtoorlog tegen Irak. Iraakse militaire doelen, infrastructuur en andere strategische plekken werden gebombardeerd.
Na ongeveer vijf weken van constante luchtaanvallen begon op 24 februari 1991 het grondoffensief.
In de grondfase van de operatie beschikte Irak over een groot defensief leger met 'moderne' Sovjet T-72 tanks.
Voor de Verenigde Staten reden om hun nog modernere offensieve tank M1A1 Abrams in te zetten.
De Iraakse troepen werden heel snel verslagen en Koeweit werd in korte tijd bevrijd.
Vier dagen later verkondigde de Amerikaanse president George H.W. Bush een staakt-het-vuren.
Hoewel de Irakoorlog een zeer kort conflict was, was het wel een test voor vele nieuwe technologieën.
Waarbij het terrein een rol speelde.
Hoewel nog in beperkte mate, was dit de eerste veldtest voor onbemande verkenningsdrones.
Omdat in het kenmerkloze woestijnlandschap verkenning vanaf de grond lastig bleek, werd met drones en satellieten, van bovenaf het landschap in kaart gebracht.
In beide Desert-operaties is gebruik gemaakt van sterk verbeterde satellieten voor onder andere verkenning en communicatie,
wat ook weer leidde tot toenemend gebruik van GPS-navigatie door grondtroepen en voertuigen. Met andere woorden: de ene ontwikkeling werkt aanjagend op de andere.
En hier hield die ontwikkeling niet op. Door (of dankzij) de opkomst van drones en satellieten werd het voor de Amerikanen veel gemakkelijker om
afgevuurde Iraakse raketten te detecteren en vervolgens de luchtverdediging aan te sturen.
Dit betekende een enorme sprong vooruit op het gebied van luchtverdediging. Het meeste gebruikte voorbeeld: Patriot-raketsystemen.
Tijdens de Golfoorlog beschikte Irak over een van de meest geavanceerde en dichte luchtverdedigingsnetwerken in de wereld,
vandaar dat de Verenigde Staten stealth inzetten.
Hoewel 'echte' stealth
Het principe van stealth - onzichtbaar voor radar - werd al eerder gebruikt. Bijvoorbeeld tijdens de Tweede Wereldoorlog bij Duitse onderzeeërs met de eerste radarabsorberende coatings.
Ook Amerikaanse spionagevliegtuigen zoals de U-2 Dragon Lady en SR-71 Blackbird gebruikten deze coatings effectief. Toch was dit nog geen echte stealth.
Bij echte stealth draait het vooral om de manier waarop radargolven worden weerkaatst en geabsorbeerd. De eerste echte stealthvormen verschenen bij de F-117 Nighthawk.
-technologie
niet voor het eerst
Bij Operation Just Cause is er ook gebruik gemaakt van Nighthawks.
Deze operatie betrof een Amerikaanse militaire operatie in Panama, die plaatsvond in december 1989.
De Verenigde Staten vielen Panama binnen om de dictator Manuel Noriega af te zetten, Amerikaanse burgers te beschermen en de democratisch gekozen regering te herstellen.
De operatie duurde ongeveer vijf weken en eindigde met de arrestatie van Noriega.
gebruikt werd in Operation Desert Storm, was er na deze operatie wel een enorme opmars in het gebruik ervan. [4][5][6]
De Golfoorlog heeft vele nieuwe technologieën aangejaagd.
- GPS-navigatie is na voorgaande ontwikkelingen eindelijk op grote schaal gebruikt. Hierdoor konden grondtroepen en voertuigen zich duidelijk verplaatsen, zelfs in het uitgestrekte en kenmerkloze woestijnterrein van Koeweit en Irak.
- Stealth-technologie heeft zijn waarde laten zien. Vliegtuigen zoals de F-117 Nighthawk hebben zwaar verdedigde doelen aan kunnen vallen zonder gedetecteerd te worden. Dit heeft de ontwikkeling van stealth-vliegtuigen versneld.
- Satellietcommunicatie en satellietverkenning werden essentieel. Commandanten konden sneller informatie ontvangen en troepen over grote afstanden coördineren.
- Real-time commandovoering en digitale communicatie hebben een grotere rol gekregen. Hierdoor konden beslissingen sneller worden gemaakt en konden verschillende eenheden beter samenwerken.
- Luchtverdedigingssystemen zijn verder ontwikkeld. De inzet van Patriot-raketsystemen tegen de Iraakse Scud-raketten heeft laten zien hoe belangrijk goede raketverdediging was.
- Nachtzichtapparatuur is op grote schaal gebruikt. Amerikaanse en coalitietroepen konden hierdoor ook 's nachts effectief te werk gaan, wat voor een groot tactisch voordeel heeft gezorgd, de Iraki konden dit namelijk niet.
- Moderne tanks hebben hun effectiviteit bewezen. De moderne M1A1 Abrams combineert geavanceerde bepantsering, sensoren en vuurleidingssystemen, waardoor Iraakse tanks uitgeschakeld konden worden zonder Amerikaanse verliezen.
- Onbemande verkenningsdrones zijn in toenemende mate ingezet. Hoewel hun rol nog beperkt was, hebben zij aangetoond dat onbemande systemen effectief voor verkenning en doelopsporing gebruikt kunnen worden.
- Precisiebombardementen zijn nog belangrijker geworden. Dankzij verbeterde geleide munitie konden militaire doelen nog nauwkeuriger worden aangevallen, waardoor minder munitie nodig was en de kans op 'collateral damage' nog verder afnam.
Golfoorlog - aanleiding
Irak had na de langdurige oorlog met Iran (1980-1988) grote economische problemen en enorme schulden.
Saddam Hoessein gaf Koeweit een deel van de schuld. Hij vond dat Koeweit, door de productie van grote hoeveelheden olie, de olieprijs te veel omlaag haalde en daarmee de economie van Irak verpestte.
Daarnaast beweerde Hoessein dat Koeweit een deel van Irak was.
Meer over het begin van de Golfoorlog
Snel kwam hier reactie op. De Verenigde Naties veroordeelden de inval en eisten direct dat Irak zich uit Koeweit zou terugtrekken. Dit weigerde Saddam Hoessein. Wat vervolgens zorgde voor de vorming van een internationale coalitie van tientallen landen onder leiding van de Verenigde Staten.Amerikaanse en andere buitenlandse troepen werden grotendeels naar Saudi-Arabië gestuurd om het land te beschermen (Operation Desert Shield) en ondertussen een aanval op Irak voor te bereiden.
Stealth - Lockheed F-117 Nighthawk en hieronder zijn opvolger: de B2. [X, XI]
Na een botsing met een gans, konden de ruiten van een B2 stealth-bommenwerper niet vervangen worden omdat de leverancier zijn magazijn had opgeruimd.
De reserveruiten bleken verkocht aan iemand die ze had geplaatst in de boomhut van zijn dochter.
.png)
Tijdens het bezoek van Trump aan ons land werd tijdelijk afweergeschut opgesteld. [XII] - Patriot Raketsysteem [II]
Van de Koude Oorlog tot de Oekraïnse oorlog
Ontwikkeling in vogelvlucht
In het latere deel van de Vietnamoorlog werden satellieten al gebruikt voor communicatie en verkenning, maar de mogelijkheden waren nog beperkt. In de Golfoorlog speelden satellieten een veel grotere rol. Dankzij verbeterde verkenningssatellieten en de innovatie van GPS konden troepen zich makkelijk door de kenmerkloze woestijn verplaatsen en konden doelen sneller worden opgespoord.
Tijdens de oorlog in Afghanistan werden satellieten onmisbaar voor de communicatie tussen speciale eenheden, drones en commandocentra. Ook werd gebruik gemaakt van satellieten om navigatie en precisieaanvallen mogelijk te maken in afgelegen gebieden.
In de oorlog in Oekraïne is vervolgens weer een grote stap gezet. Moderne commerciële satellieten leveren hele duidelijke realtime beelden van het slagveld, tegelijk kan er snel en betrouwbaar gecommuniceerd worden, zelfs wanneer de traditionele infrastructuur ervoor is uitgeschakeld.
Tegenwoordig zijn satellieten de basis van moderne oorlogvoering. Ze ondersteunen verkenning, communicatie, navigatie en precisiewapens. Op hetzelfde moment worden dezelfde technologieën dagelijks gebruikt voor internet, navigatie, weersvoorspellingen en nog vele andere civiele toepassingen.
Afghaanse oorlog (2001-2021)
Hoewel de Afghaanse oorlog niet de grootste innovaties heeft gebracht, heeft dit conflict
wel voor flinke verbetering van al bestaande technologie gezorgd.
Tijdens de Golfoorlog zagen de Taliban al dat de inzet van een groot leger tegen de Verenigde Staten fout kon aflopen.
Ze beperkten zich daarom tot de inzet van kleinere groepen.
Hierdoor hebben ook speciale eenheden zoals Delta Force en de Navy Seals hun nut kunnen
bewijzen.
Dit zorgde ervoor dat tegenwoordig de meeste militaire operaties op zijn minst
beginnen met een van deze eenheden. Ook is er, om de vijandelijke groepjes te kunnen lokaliseren, doorontwikkeld in het gebruik van
satellieten voor communicatie, verkenning en navigatie.
'Dankzij' veelvuldig gebruik van geïmproviseerde explosieven, bermbommen (IED's) en
mijnen door de Taliban, werden er aan Amerikaanse zijde vele verbeteringen aangebracht op het gebied van mijnruim- en MRAP voertuigen.
Er kwamen bovendien verbeteringen in beschermingssystemen - zoals ERA en APS - die voertuigen beter bestand
maakten tegen explosieve dreigingen.
Tot slot zijn er, omdat er na het eerste verlies van de Taliban niet meer door de Taliban in het open veld
werd gevochten, enorme verbeteringen geweest op het gebied van drones en
precisiemunities. Hierdoor werd het gemakkelijker om te winnen van de
Taliban zonder Amerikaanse levens te verliezen. [7][8][9][10]
'The war on terrorism' heeft voor verdere verbeteringen gezorgd.
- Drones zijn nog belangrijker geworden. UAV's werden niet meer alleen nog maar gebruikt voor verkenning en het opsporen van vijandelijke groepen, maar ook voor het vernietigen van deze doelwitten. Hierdoor konden doelen gemakkelijk op afstand worden uitgeschakeld zonder geallieerde levens in gevaar te brengen.
- MRAP voertuigen zijn ontwikkeld. Deze voertuigen zijn goed beschermd tegen IED's en mijnen, wat vele levens heeft bespaard.
- Voertuigbescherming is verbeterd. Bestaande systemen zoals ERA (Explosive Reactive Armour) en later APS (Active Protection Systems) zijn verder ontwikkeld en vaker toegepast om voertuigen beter te beschermen tegen verschillende explosieven en antitankwapens.
- Speciale eenheden hebben een grotere rol gekregen. Eenheden zoals Delta Force en Navy SEAL's zijn veelvuldig ingezet voor verkenningen de jacht naar Bin Laden. Zo hebben ze hun nut kunnen bewijzen.
- Satellietcommunicatie en surveillance zijn weer verbeterd. Satellieten, drones en andere sensorensystemen maakten het mogelijk om vijandelijke groepen beter te volgen en informatie sneller naar troepen op de grond te sturen.
- Precisiewapens zijn verder ontwikkeld. Door verbeterde sensoren, GPS en lasergeleiding konden kleinere en mobiele doelen nauwkeurig worden geraakt, waardoor grote bombardementen minder vaak nodig waren.
- Elektronische oorlogsvoering en communicatie werden belangrijker. Het onderscheppen en verstoren van communicatie werd steeds belangrijker bij het opsporen en bestrijden van kleine, verspreide vijandelijke groepen.
- De combinatie van technologieën hebben de manier van oorlog voeren veranderd. Drones, satellieten, speciale eenheden en precisiewapens konden samen worden gebruikt om een doelwit te vinden, te identificeren en vervolgens snel aan te vallen.
Vliegtuigen boren zich op 9-11 in het World Trade Center (New York). [XIII]
Navy seals op jacht worden ingezet om op zoek te gaan naar Osama Bin Laden. [XIV]
De ontwikkeling van tanks van de Tweede Wereldoorlog tot heden
Na de Tweede Wereldoorlog bleven tanks een van de belangrijkste onderdelen van landmachten.
De ervaringen uit de oorlog hebben laten zien dat tanks een combinatie moesten hebben van vuurkracht, bescherming en mobiliteit.
Hierdoor ontstond het concept van de Main Battle Tank (MBT): één type tank dat zowel zware als middelzware tanks kon vervangen.
Centurion (1945)
T-54/T-55 (1946)
De T-54/T-55 zijn ingezet in alle grote conflicten van de Koude Oorlog: in het Midden-Oosten, Vietnam, Afghanistan en in diverse oorlogen in Afrika. Door zijn betrouwbaarheid, lage kosten en eenvoudig onderhoud is de tank een symbool voor de Sovjet-militaire macht en heeft hij invloed gehad op alle andere tanks.
Tijdens de Koude Oorlog is een technologische wedloop tussen de NAVO en de Warschaupact landen ontstaan. Tanks kregen krachtigere kanonnen, betere motoren en geavanceerdere richtsystemen. Ook zijn er nieuwe antitank-wapens ontstaan, zoals geleide raketten en draagbare raketwerpers. Hierdoor is het ook nodig dat tanks steeds beter beschermd zijn.
M1 Abrams (1980)
Een belangrijke innovatie was de introductie van Explosive Reactive Armour (ERA). ERA is eigenlijk een explosief blok dat aan de buitenkant van een tank zit. Wanneer een antitankgranaat, raket of HEAT-projectiel HEAT = High-Explosive-Anti-Tank ERA raakt, ontploft het blok naar buiten, waardoor het projectiel nauwelijks nog schade aanricht. ERA is vanaf de jaren tachtig op grote schaal ingezet, vooral op Sovjet- (en later Russische) tanks. De succesvolste tank die gebruik maakte van ERA is de Russische T-90 (1992). Deze tank wordt nog steeds in de Oekraïense oorlog gebruikt.
Naarmate antitank-raketten steeds geavanceerder werden, bleken passieve bepantsering alleen niet meer voldoende. Daarom zijn Active Protection Systems (APS) ontwikkeld. Deze systemen gebruiken radar- en sensortechnologie om inkomende raketten en afgevuurde granaten te detecteren. Vervolgens wordt een tegenprojectiel afgevuurd om de dreiging te vernietigen voordat deze de tank kan raken.
Merkava Mk. IV (2004)
De oorlog in Oekraïne heeft laten zien dat tanks belangrijk zijn, maar ook kwetsbaar. Drones, precisiemunitie en moderne antitank-raketten kunnen een tank vernietigen. Hierdoor worden tanks tegenwoordig steeds vaker uitgerust met extra pantserplaten, ERA, APS en elektronische systemen om drones te detecteren en te verstoren. Ondanks voorspellingen dat de tank zou verdwijnen, zijn tanks nog essentieel voor moderne legers. De toekomst van tanks zal waarschijnlijk bestaan uit een combinatie van zwaardere bepantsering (waardoor afgeweken wordt van het MBT concept), actieve bescherming, kunstmatige intelligentie en samenwerking met drones.
M1A2-Abrams - MRAP voertuig (Coyote HE) [III]
Zelfs oorlog voeren kan veiliger
Minder verliezen dankzij ontwikkeling MRAP
MRAP voertuigen zijn speciaal ontworpen om de impact van explosies onder of naast het voertuig enorm te verminderen of zelf helemaal te negeren. Dit wordt onder meer bereikt door een V-vormige romp, die de schokgolf, gecreëerd door een explosie, van de inzittenden weg leidt.
Daarnaast beschikken dit soort voertuigen over versterkte bepantsering en een verhoogde bodem, waardoor de overlevingskansen van de bemanning aanzienlijk stijgen. Mijnruimvoertuigen werden over het algemeen ingezet om routes veilig te maken voor inkomend transport door mijnen en explosieven op te sporen en te neutraliseren.
De ontwikkeling van deze voertuigen verminderen sterk de verliezen door explosieven.
In deze oorlog en de oorlog(en) die zouden volgen.
Oekraïense oorlog (2022-heden)
Toen Russische troepen op 24 februari 2022 Oekraïne binnenvielen, was de verwachting dat het een korte oorlog zou worden.
De oorlog is ontstaan door langdurige spanningen tussen Rusland en Oekraïne na de Russische inname van de Krim in 2014 en de gevechten in de Donbas-regio.
Rusland beschikte bij de invasie over een aanzienlijke militaire voorsprong als het gaat om troepen, artillerie, luchtmacht en elektronische oorlogsvoering.
Oekraïne moest het doen met grotendeels verouderde Sovjetsystemen, beperkte (munitie)voorraden en een relatief kleine defensie-industrie.
Juist deze achterstand werkte sterk aanjagend op de innovatie. Oekraïne moest snel nieuwe technologieën en tactieken ontwikkelen en ze integreren.
Daarbij speelde het terrein een belangrijke rol. De combinatie van uitgestrekte vlaktes, steden en lange frontlinies maakte verkenning cruciaal.
Hierdoor nam het gebruik (en de productie) van drones enorm toe. Zowel Oekraïne als Rusland zetten duizenden drones in voor onder andere verkenning en precisieaanvallen.
Ook de logistiek bleek erg belangrijk. Russische aanvallen op munitiedepots, brandstofopslagplaatsen en aanvoerlijnen zorgden ervoor dat snelle en flexibele bevoorrading noodzakelijk werd.
Tegelijkertijd werden precisiewapens zoals Amerikaanse HIMARS ingezet om belangrijke Russische logistieke punten ver achter de frontlinie aan te vallen. Logistiek zelf werd een belangrijk doelwit.
De oorlog laat bovendien ook duidelijk zien hoe de wisselwerking tussen offensieve en defensieve middelen werkt (en dus zorgt voor innovatie).
De huidige Russische luchtverdediging is zeer modern en doordoor extreem effectief, vooral vergeleken met de Oekraïense systemen, dit maakt traditionele luchtoperaties lastig,
wat er voor zorgt dat Oekraïne steeds meer gebruik maakt van goedkope drones en langeafstandswapens (waaronder dus de eerder genoemde HIMARS).
Beide partijen hebben nieuwe vormen van elektronische oorlogsvoering, GPS-verstoring, anti-dronesystemen en anti-raketsystemen ontwikkeld om deze dreigingen tegen te kunnen gaan.
Dit laat maar weer zien: elke nieuwe technologie leidt tot een tegenmaatregel.
De oorlog in Oekraïne wordt daarom door velen gezien als een entree van toekomstige oorlogvoering.
Innovaties zoals autonome drones, kunstmatige intelligentie, satellietcommunicatie, cyberoorlogvoering en geavanceerde sensornetwerken zullen in de toekomst waarschijnlijk een steeds grotere rol spelen.
Toch laat het conflict tegelijkertijd ook zien dat traditionele factoren zoals logistiek, munitievoorraden, artillerie en troepenhoeveelheid nog altijd bepalend zijn op het slagveld. Technologie verandert wel de oorlog, maar het vervangt de klassieke punten niet.
Het conflict in Oekraïne laat vooral innovatie zien op het vlak van drones
- Het gebruik van AI om (autonome) drones aan te sturen.
- Een enorme verbetering in anti-drone wapens waaronder draagbare raketwerpers, raketsystemen en jamming-systemen.
- Veranderingen aan bestaande (Shahed) drones als gevolg van gewijzigde oorlogvoering.
- Het gebruik van goedkope (civiele) drones voor verkenning en aanvallen.
- In de gevallen dat er geen drones gebruikt worden, zijn verbeterde langeafstandsraket installaties gebruikt zoals de HIMARS.
- Een opkomst van elektronische oorlogvoering en cyberoorlogsvoering.
- Een verbetering in satellietcommunicatie en jamming.
MQ-9 Reaper (autonome drone). [XV]
Er lopen al verschillende proeven in Nederland waarbij tussen ziekenhuizen (en Sanquin) bloed, medicijnen en monsters worden uitgewisseld m.b.v. autonome drones.
De eerste resultaten zijn veelbelovend. [XVI]
Ongelijk van start
Militair verschil aan het begin van de oorlog
Hoewel het Oekraïense leger sterker en beter voorbereid was dan in 2014, tijdens de eerste Russisch-Oekraïense agressie, ontbrak het nog steeds capaciteit om oorlog te kunnen voeren.
De Oekraïense luchtmacht beschikte over verouderde MiG-29's en Su-27's, zonder moderne radar, zonder 'early warning systems' tegen vijandige raketten en zonder lange afstand raketten voor gevechten buiten visueel bereik.
De luchtverdediging bestaat uit S-300- en Buk-systemen, raketsystemen uit het Sovjettijdperk, wiens raketvoorraden snel afnamen.
Oekraïne beschikte ook nauwelijks wapens voor precisieaanvallen over lange afstanden. Artillerie was doordoor aangewezen voor precisieaanvallen, het enige nadeel was dat deze eenheden ook verouderd waren. Ze gebruiken verouderde systemen - met verouderde kalibers van 152mm en 122mm - waarvan de meeste geen digitale vuursystemen of geleide munities hadden. Het eigen Oekraïense commando- en controlesysteem was wel een innovatie, maar begin 2022 ontbraken de inlichtingen van satellieten, evenals realtime coördinatie van de veldtroepen. Ook op logistiek vlak was de Oekraïense defensie-industrie beperkt. De voorraden waren krap, en de productie van munitie en reserveonderdelen was niet grootschalig genoeg voor langdurige gevechten.
Vergelijk dat met Rusland, in de originele invasie zijn er naar schatting meer dan 190.000 troepen ingezet. Deze strijdmacht werd ondersteund door een superieure artillerie, luchtmacht en elektronische oorlogsvoering. In het begin van de oorlog vuurden de Russen zelfs tienduizenden granaten per dag af. Rusland zette ook honderden vliegtuigen en helikopters in en gebruikte jamming, GPS-blokkering en cyberaanvallen, gecombineerd met gelijktijdige raket- en projectielaanvallen door het hele land. Grote voorraden gepantserde voertuigen zorgden ervoor dat Rusland een overwicht had in tanks en infanteriegevechtsvoertuigen, die langs meerdere fronten waren gestationeerd. Het oorspronkelijke resultaat was voorspelbaar: er was snelle Russische terreinwinst in het zuiden en oosten samen met diepe vooruitgangen richting Kiev.
Dat Oekraïne stand houdt, heeft enerzijds te maken met financiering uit het Westen.
Maar het laat ook zien dat geldgebrek en een tekort aan moderne apparatuur kunnen zorgen voor creativiteit en innovatie.
Op 4 oktober 1957 werd door de Sovjet-Unie de eerste satelliet (Spoetnik 1) rond de aarde gebracht. In dit bioscoop journaal wordt hierover bericht. [XVII]
Op 24 mei 2019 lanceerde Elon Musk met zijn bedrijf SpaceX, de eerste satellieten van satelietconstellatie Starlink [IIXX]
Van experiment tot bezorger van bommen en pakketten
De eerste stappen
De ontwikkeling van militaire drones begint al in de Eerste Wereldoorlog. In 1918 hebben de Verenigde Staten de Kettering Bug ontwikkeld, een onbemand vliegtuig gevuld met explosieven, geprogrammeerd om naar een doel te vliegen.
Hoewel het systeem nooit operationeel ingezet is, heeft het wel het idee van een vliegend wapen zonder piloot aan boord voorgebracht. Tijdens het interbellum en de Tweede Wereldoorlog werd er verder geëxperimenteerd met radiobesturing en automatische geleiding, vooral door Duitsland. Het belangrijkste voorbeeld hiervan was de Duitse V1-vliegende bom, een onbemand toestel dat, zonder invoer tijdens de vlucht, een vooraf ingesteld doelwit relatief accuraat kon raken. De V1 wordt daarom vaak gezien als een voorloper van moderne aanvalsdrones.
Tijdens de Koude Oorlog verschoof de aandacht naar de mogelijkheid om drones te gebruiken voor verkenning. Zowel de Verenigde Staten als de Sovjet-Unie wilden graag informatie verzamelen over vijandelijk gebied zonder de risico's van boven vijandelijk gebied vliegen te ervaren. De Amerikaanse Ryan Firebee, ontwikkeld in 1948, was een van de eerste succesvolle verkenningsdrones. Deze toestellen werden gebruikt tijdens de Vietnamoorlog om informatie te verzamelen boven verdedigde gebieden. Hoewel de technologie nog beperkt was, werd er wel bewezen dat deze systemen een belangrijke rol konden spelen bij het verkrijgen van informatie.
De echte doorbraak kwam in de jaren negentig. Dankzij satellietcommunicatie, digitale camera's en verbeterde sensoren konden drones realtime beelden doorgeven en veel langer in de lucht blijven, deze drones konden ook terugkeren aan het einde van een missie, anders dan de Firebee. De bekendste drone uit deze periode was de MQ-1 Predator, ontwikkeld door het Amerikaanse bedrijf General Atomics. In het begin werd de Predator alleen ingezet voor verkenning. Tijdens conflicten in de Balkan bleek echter vaak dat commandanten wel een doelwit ontdekten maar niet over een direct aanvalsmiddel beschikten. Daarom werd de Predator aangepast om uitgerust te kunnen worden met AGM-114 Hellfire-raketten, waardoor zowel doelen opgespoord konden worden als vernietigd. Hiermee ontstond het concept van de bewapende drones die vandaag de dag bekend zijn.
De opvolger van de Predator, de MQ-9 Reaper, was nog weer een enorme sprong vooruit. De Reaper was groter, sneller en kon aanzienlijk meer wapens meenemen. Naast Hellfire-raketten kon de Reaper ook precisiebommen zoals de GBU-12 Paveway en JDAM-bommen meenemen. Dankzij een verbeterde vliegtijd van meer dan 24 uur kon een drone langdurig een groot gebied observeren en vervolgens aanvallen uitvoeren. Tijdens de oorlogen in Afghanistan, Irak en Syrië werd de MQ-9 vaak ingezet. Vandaag de dag is het nog steeds een van de belangrijkste platforms voor onbemande precisieaanvallen tegen onder andere terroristische organisaties.
Toch waren de Verenigde Staten niet de enige die drones ontwikkelden. Israël kwam als eerste met moderne verkenningsdrones zoals de IAI Scout en later de IAI Heron. Deze drones hebben tijdens conflicten in het Midden-Oosten hun nut laten zien en hebben zo latere ontwerpen beïnvloed. In 2010 maakte ook Turkije grote stappen in dronetechnologie met hun Bayraktar TB2, een relatief goedkope maar nog steeds goed bewapende drone die vele successen had in onder andere Syrië en Libië. Tegelijkertijd ontwikkelden China en Iran ook hun eigen drones, waaronder twee erg effectieve modellen de Chinese Wing Loong en de Iraanse Shahed-serie, een van de bekendste moderne kamikazedrones. Deze drone wordt tegenwoordig wereldwijd geëxporteerd en wordt ook gebruikt in de oorlog in Oekraïne.
De oorlog in Oekraïne heeft opnieuw voor een verandering in de ontwikkeling van drones gezorgd. Waar drones vroeger dure militaire systemen waren, is nu eigenlijk weer een stap achteruit gezet. Commerciële drones, kleine quadcopters die aan het begin van het jaar 2000 zijn ontstaan uit militaire drones, worden nu weer ingezet in Oekraïne, alleen nu vaak met explosieven eronder gebonden. Deze kleinere (commerciële) quadcopters kunnen onopvallender gebruikt voor verkenning en artilleriewaarneming om zo de schoten te corrigeren. Daarnaast zijn deze zogenaamde FPV-drones (First Person View) uitgegroeid tot effectieve aanvalswapens. Deze goedkope drones kunnen na wat aanpassingen worden uitgerust met explosieven en kunnen zo tanks, bunkers en zelfs individuele soldaten opblazen tegen een fractie van de kosten van een traditionele raket. Dankzij deze lage kosten kunnen er heel veel worden ingezet en zijn ze dus erg gevaarlijk.
Tegelijkertijd worden juist grotere drones ingezet voor langeafstandaanvallen. Oekraïne gebruikt ontwikkelde westerse aanvalsdrones tegen doelen ver achter de frontlinie, terwijl Rusland juist op grote schaal kamikazedrones, waaronder vooral Iraanse Shahed-136-drones, inzet tegen Oekraïense infrastructuur. Dit zorgt voor een constante technologische wedloop tussen drones en hun tegenmaatregelen. Elektronische oorlogsvoering, GPS-verstoring, radarverbeteringen en speciale antidronesystemen worden voortdurend aangepast om met de nieuwe dreigingen om te kunnen gaan.
De toekomst van drones bestaat waarschijnlijk uit verdere automatisering en het gebruik van kunstmatige intelligentie. Nieuwe systemen zullen steeds beter zonder menselijke invoer kunnen navigeren en doelen kunnen herkennen. Verder zullen ze steeds vaker samenwerken in zogenaamde "zwermen" van maar liefst tientallen of zelfs honderden drones tegelijk. Daarnaast wordt gewerkt aan zogenaamde loyal wingman-concepten, waarbij drones zouden kunnen samenwerken met bemande gevechtsvliegtuigen zoals de F-35.
De innovatie op het gebied van drones heeft wel gezorgd voor nieuwe civiele technieken, denk aan de ideeën van Amazon om pakketjes met drones te bezorgen, toch is het grotendeels een militaire innovatie.
Van de Kettering Bug uit 1918 tot de AI-ondersteunde drones van vandaag is de onbemande luchtvaart uitgegroeid tot een enorme en een van de meest invloedrijke militaire technologieën van de moderne tijd.[11]